Duizend vaders

Op zoek naar wat een vader kan zijn

‘Ik wilde kunst maken. Literatuur maken’

Joep van Ruiten, Dagblad van het Noorden dinsdag 18 april 2017

De in Groningen geboren actrice en theatermaakster Nhung Dam presenteert deze week in een pop-upstore in Amsterdam haar debuutroman Duizend vaders.

‘We gaan het hebben over een boek dat er nog niet is”, zegt Albert Haar tegen het publiek in café De Amer in Amen. Tegenover hem maakt actrice Nhung Dam zich in haar rode jurk op voor wat haar allereerste publieksinterview als schrijfster gaat worden. ,,In de trein hier naartoe belde mijn eindredactrice dat ze het echte boek net binnen heeft gekregen”, vertelt ze opgetogen. ,,Dit is de laatste keer dat ik met een stapel losse papiertjes zit.” 

Die stapel is de roman Duizend vaders . Nhung Dam is door de organisatoren van De Literaire Hemel in Amen gevraagd over het ontstaan te vertellen en om voor te lezen. Dat laatste doet ze met aanstekelijk enthousiasme: stemverheffingen en kleine gebaartjes, alsof iemand anders de controle over haar lichaam heeft overgenomen. Na twintig minuten verlaat ze vol adrenaline het podium om plaats te maken voor andere gasten: Gra Boomsma en Koos Meinderts. Donderdag wordt Duizend vaders in haar woonplaats Amsterdam gepresenteerd in een speciaal voor haar geopende Nhung Dam Pop Up Store. Haar debuut vertelt over de elfjarige dochter van twee Vietnamese bootvluchtelingen die in Nederland een nieuw bestaan proberen op te bouwen.

Als de vader van het meisje opnieuw besluit te vluchten, blijft de dochter met haar wanhopige moeder achter in een wereld vol meisjesfantasieën en vreemde types, zoals een gekke tante, scharrelaars, prostituees en de Chinese maffia. Nhung Dam (Groningen, 1984), die na haar toneelopleiding te zien is geweest in films, televisieproducties en zelfgeschreven theaterstukken, baseerde Duizend vaders deels op haar jeugd in Groningen, waar ze als dochter van twee bootvluchtelingen opgroeide in Beijum en aan de universiteit psychologie studeerde. Maar vooral deed ze een beroep op haar verbeeldingskracht. Ze wilde geen autobiografie schrijven, benadrukt ze ,,Ik wilde kunst maken. Literatuur maken. De ingrediënten die ik tijdens mijn jeugd heb meegekregen heb ik optimaal gefictionaliseerd. Dat mijn hoofdpersoon ook Nhung heet, maakt deel uit van een spel om te zien hoever ik daarin kan gaan.” Als kind deed Nhung zichzelf de belofte ooit een boek te schrijven. ,,Toen ik mijn studie deed, kreeg ik het benauwd. Ik dacht: Dadelijk ben ik psycholoog. Ik wil het toneel op, ik wil schrijven. Dadelijk ben ik tachtig en heb ik de dingen die ik wil doen niet gedaan. Toen dacht ik: Uiteindelijk moet je het zelf doen. Ik wil verhalen vertellen. Of dat op toneel is, of in een boek, maakt niet uit. Toen ben ik naar Amsterdam gegaan.”

Aan dat besluit ging een worsteling vooraf. ,,Mijn ouders woonden in Vietnam op de grens tussen noord en zuid. Ze zijn gevlucht voor de Vietcong en de Amerikanen. Ze hebben veel opgeofferd om mij een goed leven te bezorgen. Ik voelde daardoor een druk, alsof ik hen zou teleurstellen door actrice of schrijfster te worden. Ze hadden liever gezien dat ik fiscale economie was gaan studeren, of advocaat of dokter zou worden. Psychologie was al een soort compromis.”

De invloed die haar Vietnamese vluchtelingenachtergrond in Duizend vaders speelt, moet niet overdreven worden, vindt ze. ,,Ik dacht altijd dat het veel uitmaakte, en het maakt ook uit, maar iedereen heeft een achtergrond. Daar kom je pas achter als je anderen ontmoet. Of als je een stap maakt waardoor je afstand creëert van waar je vandaan komt. Het is niet altijd gerelateerd aan een land, het kan ook gerelateerd zijn aan een milieu. Iemand die als boerenzoon op Texel is opgegroeid, heeft ook een andere achtergrond.’’

Maar debuut is een boek over een zoektocht, niet naar één vader, maar wat een vader kan zijn. ,,Of wat een moeder kan zijn’’, vult ze aan. „Door het zoeken naar een antwoord, vallen voor mijn hoofdpersoon de grenzen weg. Kan een land een vader zijn? Kan vriendschap een vader zijn? Of iemand die raad geeft? Wij houden ons soms zo vast aan één ding – dat is je vader, dat is je moeder, dat is je land, dit wie je bent. Het antwoord zit in alles.”

De hoofdpersoon in Duizend vaders probeert vanuit een bijna onmogelijke positie de wereld te begrijpen, vertelt Nhung Dam vlak voordat ze weer naar Amsterdam terugreist. ,,Door dit boek te schrijven, hoopte ik dat zoiets kan: de wereld begrijpen. Maar bij ieder hoofdstuk zag ik meer vragen ontstaan. En nu het boek af is, weet ik het nog steeds niet. Ik blijf het hopen.”

Duizend vaders van Nhung Dam verschijnt donderdag 20 april bij De Bezige Bij. Prijs: 19,99 euro (348 blz.)

Foto: Jasper Moulijn

jaspar moulijn